•  
     
  •  
     
  •  
     
LIÊN KẾT WEBSITE

Xây dựng hệ thống trợ giúp xã hội: Lấy trẻ em là trung tâm

02/04/2019
Đây là những đề xuất đáng chú ý của các đại biểu tại Hội thảo tham vấn Kết quả nghiên cứu xây dựng hệ thống bảo trợ xã hội có khả năng ứng phó với các cú sốc lấy trẻ em làm trọng tâm tại Việt Nam do Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội tổ chức tại Hà Nội.

Chưa đáp ứng nhu cầu

 

Để trợ giúp người dân, trong đó có nhóm trẻ em, Việt Nam đã phát triển hệ thống an sinh xã hội phù hợp với điều kiện kinh tế và đáp ứng nhu cầu người dân. Hệ thống chính sách bảo trợ xã hội hiện gồm 5 nhóm chính là: Trợ giúp khẩn cấp (trợ giúp đột xuất); trợ cấp tiền mặt; nhận chăm sóc thay thế; chăm sóc, nuôi dưỡng trong cơ sở chăm sóc xã hội; chăm sóc xã hội tại cộng đồng. Kết quả thực hiện chính sách, có 2,86 triệu người nhận trợ cấp tiền mặt; 1,6 triệu lượt người nhận hỗ trợ lương thực; trên 100 nghìn hộ được hỗ trợ sửa chữa nhà ở; trên 400 cơ sở chăm sóc xã hội cung cấp dịch vụ chăm sóc tại trung tâm và cộng đồng; ngoài ra còn bảo đảm các điều kiện chăm sóc sức khỏe, tiếp cận giáo dục, dịch vụ chăm sóc xã hội.

 

Trẻ em ứng phó với thiên tai

 

Theo đánh giá của các đại biểu, ảnh hưởng của biến đổi khí hậu, thiên tai ngày càng có những diễn biến bất thường và phức tạp hơn. Riêng năm 2017, thiên tai đã làm 386 người chết và mất tích, gây thiệt hại 60.000 tỷ đồng; năm 2018, thiên tai làm 224 người chết và mất tích, thiệt hại 20.000 tỷ đồng. Những thảm họa thiên nhiên dữ dội và thường xuyên hơn trong những năm gần đây, càng làm tăng tính dễ bị tổn thương và sự chênh lệch giữa các cộng đồng và gia đình dân tộc thiểu số sống ở khu vực hoang vắng. Trong đó, trẻ em bị ảnh hưởng nhiều nhất, bởi thiên tai do tính dễ bị tổn thương về thể chất và tâm lý. Tuy nhiên, theo đánh giá của các chuyên gia, hệ thống chính sách bảo trợ xã hội hiện còn thiếu sự thống nhất, toàn diện và chưa thật sự dựa trên quan điểm vòng đời. Các chế độ chính sách mức trợ giúp thấp, chưa thật sự đáp ứng nhu cầu, nhất là trợ giúp xã hội đối với trẻ em.

 

Đánh giá việc thực hiện trợ giúp xã hội trong ngành giáo dục, ông Bùi Tiến Dũng, Vụ Giáo dục Chính trị và Công tác học sinh, sinh viên, Bộ Giáo dục và Đào tạo cho biết, ngoài các chính sách của Nhà nước, các địa phương và nhà trường đã chủ động xây dựng các phong trào quyên góp, ủng hộ các học sinh thuộc diện chính sách. Phong trào bảo đảm “ 3 đủ” ( đủ ăn, đủ mặc, đủ đồ dùng học tập) được xã hội đồng thuận và tham gia tích cực. Các tổ chức kinh tế, các đoàn thể và phụ huynh học sinh đã tự nguyện ủng hộ xây dựng các quỹ khuyến học, nhà trường động viên kịp thời học sinh nghèo vượt khó. Tuy nhiên, cũng theo ông Dũng, do nguồn lực còn hạn chế, nên đa phần các chính sách trợ giúp xã hội cho học sinh đều thấp, chưa đáp ứng đủ nhu cầu cho trẻ em. Hệ thống cơ sở vật chất chưa đáp ứng được với điều kiện diễn biến thiên tai ngày càng phức tạp, dẫn đến tình trạng bị động đối với vấn đề phòng, ngừa, ứng phó. Trong khi đó chưa có một quỹ riêng cho các hoạt động trợ giúp học sinh trong các tình huống về thảm họa thiên tai.

 

Thiết lập chính sách phù hợp

 

Đánh giá việc triển khai hệ thống trợ giúp cho trẻ em trước những biến đổi của khí hậu, Cục trưởng Cục Bảo trợ xã hội, Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội, Nguyễn Văn Hồi cho rằng, hiện nay các trung tâm bảo trợ xã hội bước đầu thực hiện chuyển sang cung cấp dịch vụ công tác xã hội theo quy định tại Nghị định 103, với chức năng tiên tiến như phòng ngừa, phục hồi, hỗ trợ phát triển cộng đồng, tuy nhiên vấn đề đào tạo công tác xã hội, tâm lý trị liệu, điều phối dịch vụ, phối kết hợp hỗ trợ chưa đạt yêu cầu.  “Chúng ta bước đầu thực hiện chuyển đổi hệ thống an sinh xã hội theo hướng mới, đó là chuyển từ hỗ trợ nhân đạo sang trợ giúp, dựa trên quyền của người dân và từng hoàn cảnh cụ thể. Tuy nhiên, hệ thống bảo trợ xã hội dưới góc độ ứng phó với thiên tai và rủi ro của người dân còn nhiều bất cập trong việc điều phối, cung cấp dịch vụ giữa các ngành. Có trường hợp cứ đều đều hỗ trợ gạo, có địa phương cứ hỗ nhà ở, nước sạch, vệ sinh, y tế. Song mỗi trường hợp có hoàn cảnh, cần sự hỗ trợ riêng, do đó cần tổ chức tốt khâu đánh giá, quản lý nhu cầu của người dân”, ông Hồi nhấn mạnh.

 

Từ những hạn chế trên, ông Bùi Tiến Dũng cho rằng, cần thiết phải thực hiện trợ cấp cho các gia đình nhận nuôi dưỡng trẻ em ứng phó với thiên tai rủi ro; quan tâm hỗ trợ toàn diện chính sách đối với người nghèo; từng bước thực hiện chính sách hỗ trợ cho những gia đình có thu nhập thấp, có trẻ em bị ảnh hưởng bởi thiên tai. Theo đó, việc xây dựng một hệ thống thể chế và tăng cường khả năng chống chịu cho cộng đồng, để các gia đình và trẻ em có thể chuẩn bị, kiểm soát cũng như vượt qua những căng thẳng và chấn động tích lũy do thiên tai và biến đổi khí hậu gây ra rất cần thiết. “Trẻ em là những đối tượng dễ bị tổn thương nhất do thiên tai, vì vậy các bên cần nỗ lực hơn để giảm thiểu tác động của thiên tai đến trẻ em. Để làm được điều này, cần xây dựng các cơ chế vận hành quan tâm đầy đủ đến trẻ em trong các giai đoạn trước, trong và sau khi thiên tai xảy ra. Theo đó, khi xây dựng chính sách không coi trẻ em là “chủ thể bị động” mà phải nâng cao hiểu biết về thiên tai cũng như các kỹ năng ứng phó với thiên tai. Đồng thời, tăng cường truyền thông, nâng cao năng lực cho học sinh sinh viên về phòng ngừa, ngăn chặn thảm họa thiên tai và khả năng ứng phó với các tình huống khẩn cấp” - ông Dũng nhấn mạnh.

 

Đồng quan điểm, bà Phạm Minh Thu, chuyên gia tư vấn của Unicef tại Việt Nam cũng cho biết, các nghiên cứu gần đây của Unicef tại một số địa phương đã chỉ ra rằng, các hệ thống trợ giúp xã hội khẩn cấp đối với trẻ em chưa thực sự đáp ứng với nhu cầu thực tiễn. Tại Ninh Thuận, kết quả khảo sát cho thấy chỉ đáp ứng được 10% so với nhu cầu điều này không chỉ ảnh hướng đến sự phát triển của trẻ mà còn ảnh hưởng đến tâm lý của trẻ khi chịu tác động của thiên tai. Chính vì vậy, việc nhằm tăng khả năng ứng phó với các cú sốc, trong đó lấy trẻ em làm trọng tâm như: Từng bước mở rộng đối tượng thụ hưởng trợ cấp tiền mặt, hỗ trợ khẩn cấp và dịch vụ chăm sóc; Hoàn thiện chính sách trợ giúp khẩn cấp dựa trên mức thiệt hại, mức tổn thương, hoàn cảnh cụ thể; Điều chỉnh mức chuẩn trợ giúp xã hội, tính toán hệ số trợ cấp phù hợp với nhu cầu của từng nhóm tuổi…

 


Năm 2018, mặc dù không có những cơn bão lớn đổ bộ vào Việt Nam nhưng thiệt hại do thời tiết cực đoan gây ra là rất lớn, gây thiệt hại nặng cho trường học, trạm y tế. Tổng số người chết và mất tích là 224 người, trong đó có 31 trẻ em, thiệt hại kinh tế khoảng 21.000 tỷ đồng. Trẻ em là đối tượng bị ảnh hưởng nặng nề nhất bởi thiên tai liên quan đến biến đổi khí hậu và là đối tượng chịu tác động lâu dài nhất. Do thiên tai, các em có thể bị mất đi những cơ hội trong lĩnh vực giáo dục, dinh dưỡng, y tế và bảo trợ, bị ảnh hưởng khi các dịch vụ xã hội cơ bản bị gián đoạn…


 

(Theo http://daibieunhandan.vn)